Владите на земјите-членки на Европската Унија би можеле да побараат од домаќинствата и компаниите да ја намалат потрошувачката на енергија поради зголемувањето на цените и ризиците за снабдувањето со нафта и гас.
Министрите за енергија на ЕУ ќе разговараат за можни мерки на ниво на Унијата за намалување на потрошувачката на состанокот на 29 октомври, поради растечките загрижености дека прекините во снабдувањето преку Ормутскиот теснец би можеле да траат со месеци.
Предлогот за разгледување на намалувањето на побарувачката доаѓа од Ирска, која моментално претседава со Советот на ЕУ и ги координира преговорите меѓу земјите-членки.
Цените на бензинот се зголемија за 140 проценти откако САД и Израел започнаа војна против Иран, а суровата нафта „брент“ денес се тргуваше по 110 долари за барел. Ирското претседателство предупредува дека последиците од конфликтот на пазарот на нафта би можеле да траат со месеци дури и ако војната заврши наскоро, додека влијанието врз снабдувањето со гас би можело да се почувствува со години.
Функционерите на ЕУ досега го идентификуваа зголемувањето на цените на енергијата како најголема индиректна последица од конфликтот на Блискиот Исток, иако европскиот комесар за енергија, Ден Јергенсен, повторно апелираше во септември до земјите-членки да разгледаат мерки за намалување на потрошувачката на енергија.
Операторите на системите за пренос на гас неодамна предупредија дека ЕУ би можела да се соочи со недостиг на гас од помеѓу 12 и 15 проценти од вкупната побарувачка во случај на екстремно студена зима. Според податоците од здружението „Гас Инфраструктура Европа“, зафатеноста на складиштата за гас била 74 проценти на 20 октомври, што е најниско ниво од 2011 година.
Бидејќи способноста на Европската комисија да ги ублажи последиците од кризата се намалува, министрите ќе разгледаат дали намалувањето на трошоците треба да стане дел од одговорот на ЕУ, заедно со ослободувањето на стратешки резерви и финансиска поддршка.
Документот на Советот на ЕУ покренува прашања за лекциите научени од координираниот одговор на ЕУ на енергетските последици од конфликтот на Блискиот Исток и како Унијата треба да се подготви за сценарио во кое Ормутскиот теснец ќе остане делумно или целосно затворен во наредните месеци. Документот, исто така, прашува какви мерки за намалување на побарувачката треба да се земат предвид на ниво на ЕУ, доколку воопшто има такви.
Документот не предлага конкретни намалувања на потрошувачката, ниту потврдува дека министрите постигнале договор за нив. Сепак, тој отвора пат за проценка на степенот до кој земјите-членки се подготвени да управуваат со потрошувачката доколку продолжат прекините во снабдувањето.
Дискусијата покажува растечка свест дека ЕУ нема да може да гарантира енергетска безбедност потпирајќи се исклучиво на увоз и стратешки резерви доколку еден од клучните патишта за снабдување остане блокиран.
Францускиот претседател Емануел Макрон вчера обезбеди дополнителни залихи на дизел од земјите од Персискиот Залив, откако Саудиска Арабија понуди дополнителни испораки на сурова нафта во Европа од крајот на октомври до средината на ноември. Овој потег следеше по договорот на Г7 за дополнително ослободување на стратешките резерви на нафта под притисок од Вашингтон.
Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) соопшти дека е подготвена да координира дополнителни ослободувања на стратешки резерви на нафта меѓу земјите-членки доколку е потребно за да се ублажат растечките цени.
Шпанија потврди дека ќе ослободи 4,4 милиони барели стратешки резерви на нафта во текот на октомври, како дел од постојните обврски за вонредни состојби.
Веднаш по американско-израелските воени напади врз Иран, ИЕА презентираше план од десет точки за намалување на потрошувачката на нафта, кој вклучуваше „недели без автомобили“, практика што беше широко користена за време на енергетската криза од 1970-тите.
Други мерки би можеле да вклучуваат доброволни повици до домаќинствата и компаниите за заштеда на енергија, до целни ограничувања на потрошувачката во одредени сектори, во зависност од развојот на кризата.
Сепак, секоја иницијатива на ниво на ЕУ би покренала прашања за тоа кој ќе го носи товарот на мерките, дали ограничувањата ќе се применуваат за индустријата и како да се заштитат најранливите домаќинства без дополнително да се поткопа конкурентноста на европската економија.
Клучно прашање за министрите е дали намалувањето на побарувачката треба да се координира на ниво на Европската унија или да се остави на националните влади.
Заедничкиот пристап би можел да ги спречи земјите да се натпреваруваат едни со други за ограничени енергетски ресурси, но земјите-членки имаат различен степен на изложеност на недостиг на гас, различни цени на електрична енергија и различни индустриски потреби.
Исто така, на маса е и предлогот на Европската комисија презентиран на самитот на Европскиот совет на 15 и 16 октомври, според кој побарувачката за енергија би била унифицирана на ниво на ЕУ.
Целта е Брисел да ја координира целокупната побарувачка за енергија и да ја распредели до земјите-членки според нивните потреби.
