Во свет каде што конфликтите на големите сили сè повеќе се водат преку хибридни војни, економските и политичките притисоци, а отворените конфликти како оние на Блискиот Исток и Украина стануваат дел од пошироката глобална слика, експертите предупредуваат дека човештвото веќе влегло во фаза на нова студена војна.
Блискиот Исток врие под површината, морето станува нова фронтовска линија, танкерот повеќе не е само брод, туку потенцијална искра на глобална криза, а секој потег на големите сили носи тежина што може да ја потресе целата планета. Во исто време, Украина води битка што повеќе не се добива само на терен, туку и во банките, фабриките за оружје и политичките преговори . Додека милијарди евра го одржуваат системот во живот, нова закана се наѕира над северот, а прашањето за воздушната одбрана станува прашање на преживување.
Гостите на емисијата „Пулс на Србија“ на телевизија Курир зборуваа за овие теми: Винко Пандуревиќ, пензиониран потполковник и Александар Михаиловиќ, пензиониран полковник.
Нова Студена војна
Винко Пандуревиќ ја објави книгата „Новата Студена војна и други жешки теми“, во која ги анализира клучните индикатори на современата Студена војна, како и начините на кои таа се одразува врз нашата земја.
– Во книгата успеав да идентификувам 12 фактори што доведоа до избувнување на нова студена војна и начините на кои таа се манифестира. Нејзиниот почеток го поврзувам со периодот од 2007 година, кога претседателот Путин зборуваше на Минхенската безбедносна конференција, посочувајќи ги опасностите од униполарен свет, кој веќе беше многу оштетен во тоа време. По укинувањето на биполарниот светски поредок, Америка, на инсистирање на Џорџ Буш постариот, започна нов светски поредок во кој доминира една земја – Соединетите Американски Држави. Тоа беше униполарен поредок, во кој улогата на Обединетите нации беше бесмислена, па правилата диктирани од Западот и Америка почнаа да важат, додека Повелбата на ООН повеќе немаше исто значење – вели Пандуревиќ и додава:
– Новата Студена војна е под влијание на голем број фактори: регионални војни, како што е сегашниот конфликт во Украина, но и поранешни конфликти, вклучувајќи го и постјугословенскиот простор. Исто така, постои хибридна војна, трка во вооружување, распаѓање на стари и создавање нови воени сојузи, процеси на глобализација и десуверенизација на државите, борба за енергетски извори, како и конфликти во киберпросторот. Сето ова доведе до криза на униполарниот поредок, но и до зајакнување на државите кои беа силни за време на Студената војна, потоа ослабеа, а сега повторно се издигнуваат. Денес веќе ги имаме контурите на мултиполарен поредок, а периодот на транзиција од униполарност во мултиполарност го нарекувам време без ред.
Нема примирје во модерната Студена војна
Александар Михаиловиќ потврдува дека во Студената војна, за разлика од класичните конфликти, нема вистинско примирје и истакнува дека новата Студена војна започнала на почетокот на 2000-тите:
– Старата студена војна започнува со Черчил во 1946 година, но, според некои автори, завршува во 1989 година, а според други, во 1991 година, кога Варшавскиот пакт беше прекинат. Меѓутоа, кога започна новиот, постои дивергенција бидејќи се обидуваат да прикријат одредени факти. Денес методите се различни, порано имаше одреден „џентлменство“ во војната, додека денес повеќе нема сопирачки. Речиси сите договори што го ограничуваа вооружувањето беа укинати. Се појавија голем број нуклеарни сили, а постои потенцијал за повеќе. Линијата помеѓу војната и мирот денес е многу тенка, а хибридното војување трае долго време и донесе поголеми жртви дури и од Втората светска војна.
Војната како трајна состојба на светот
Пандуревиќ верува дека војната е постојано присутна во историјата, додека само нејзините интензитети се менуваат. Како што вели тој, историјата е исполнета и со ладни и со жешки војни кои постојано се менуваат, така што додека во еден дел од светот се води студена војна, во друг истовремено се води жешка војна. Кога го прашале кога ќе заврши, тој одговара дека никогаш нема да заврши.
– Погледнете го Блискиот Исток, 40 години од овој режим во Иран беа овозможени од Америка. Во 1953 година, државен удар, кога беше соборен премиерот на Иран, доведе до нова криза во Иран, а подоцна и до Исламската револуција. 40 години, Иран беше условен од тој однос со Америка, таа двојна организација на системот, како и неговото влијание меѓу другите исламски земји на Блискиот Исток. Слична е ситуацијата и во Украина, бидејќи Украина порано беше централна точка покрај Русија и Советскиот Сојуз. Одамна се зборуваше дека ако сакате да ја уништите Русија, одземете ѝ ја Украина. Без Украина, Русија е мала регионална сила, а со Украина е светска сила, суперсила, особено затоа што има нуклеарно оружје – заклучува тој.
