Постојаната жед најчесто е едноставен сигнал дека на телото му недостасуваат течности, но ако трае долго време и не престане дури и по соодветна хидратација, може да укажува на разни здравствени состојби.
Жедта е природна физиолошка функција со која телото сигнализира дека е време за хидратација. Иако е непријатно чувство, во повеќето случаи се решава едноставно со пиење чаша вода.
Генерално, жедта не е причина за паника, особено ако се појави во текот на топол ден или по физичка активност. Меѓутоа, ако трае долго време, особено ако продолжува дури и по соодветна хидратација, се препорачува да се консултирате со лекар. Постојат неколку можни причини зошто може постојано да бидете жедни.
Дијабетес тип 1 или тип 2
И дијабетесот тип 1 и тип 2 можат да го зголемат ризикот од дехидратација, особено ако сè уште не сте свесни дека ја имате состојбата.
„Кога нивото на шеќер во крвта е превисоко, вашето тело ги стимулира бубрезите да произведуваат повеќе урина за да се ослободат од вишокот гликоза. Честото мокрење, уште еден чест симптом, предизвикува жед. Ова води кон пиење повеќе течности, што го влошува проблемот“, објаснува лекарката по семејна медицина Хедер Розен.
Доколку почувствувате прекумерна жед и мокрење, како и други симптоми како што се необјаснето губење на тежината, замор или раздразливост, вашиот лекар може да направи тест за гликоза во крвта за да утврди дали имате дијабетес.
Ксеростомија
Сувата уста, позната и како ксеростомија, често се меша со прекумерна жед.
„Тоа е абнормална сувост на мукозните мембрани во устата, поради намален проток или промена во составот на плунката“, вели Розен.
Ако вашите жлезди не произведуваат доволно плунка, тоа може да доведе до други непријатни симптоми како што се лош здив, проблеми со џвакањето и густа, леплива плунка. Вообичаени причини за сува уста се пушењето, ‘рчењето, дишењето преку уста или едноставно стареењето.
„Сувата уста може да биде и несакан ефект на неколку лекови на рецепт, вклучувајќи антидепресиви и лекови за крвен притисок, лекови за алергии и лекови за вртоглавица или мачнина при патување“, вели интернистката Лаура М. Хан.
Д-р Розен додава дека постојат и неколку медицински состојби кои можат да предизвикаат сува уста, па затоа секогаш вреди да се разговара за тоа со вашиот лекар. Тие вклучуваат дијабетес и одредени автоимуни болести како ревматоиден артритис, лупус или Сјогренов синдром.
Флуктуации за време на менструалниот циклус
Ако чувствувате потреба да пиете вода за време на менструацијата, тоа е сосема нормално.
„Нивото на естроген и прогестерон може да влијае на количината на течност. Додадете го на тоа и губењето на крв од самиот циклус, особено ако имате обилна менструација, а резултатот е компензаторно зголемување на жедта“, вели Розен.
Проблеми со тироидната жлезда
Тироидната жлезда е жлезда во облик на пеперутка која се наоѓа во основата на вратот и е одговорна за лачење на одредени хормони кои помагаат во регулирањето на апетитот, енергијата, внатрешната температура и другите витални функции на телото.
„Проблемите со тироидната жлезда се доста чести кај жените“, вели д-р Пруденс Хол.
Кога жлездата произведува премногу или премалку хормон, тоа може да предизвика низа неспецифични симптоми, вклучувајќи невообичаено обилни менструации, анксиозност, топли бранови и сува уста, што може да доведе до зголемена жед.
Покрај тоа, луѓето кои страдаат од хипотироидизам, или недоволно производство на тироидни хормони, имаат поголема веројатност да страдаат од други здравствени состојби кои предизвикуваат жед, како што се дијабетес тип 1, Сјогренов синдром и анемија од недостаток на витамин Б12.
Хроничен стрес
Хроничниот стрес предизвикува намалена функција на нашите надбубрежни жлезди, што може да резултира со низок крвен притисок кога стресот е сериозен.
„Може да предизвика вртоглавица, депресија, анксиозност, а исто така и екстремна жед“, вели Хол.
Жедта е начин на вашето тело да додаде повеќе вода во крвта во обид да го покачи крвниот притисок. Долгорочно решение за ова е да се намалат и подобро да се управува со нивоата на стрес со користење стратегии како што се терапија, медитација, вежбање и давање приоритет на спиењето.
Консумирање диуретична храна
„Храната што има диуретично дејство може да ве направи жедни бидејќи предизвикува почесто мокрење“, објаснува нутриционистката Џесика Кординг.
Тука спаѓаат намирници како целер, аспарагус, цвекло, лимони, диња, ѓумбир и магдонос. Иако овие намирници имаат многу здравствени придобивки, разгледајте го овој ефект како уште една причина да вклучите широк спектар на овошје и зеленчук во вашата исхрана: ќе ги покриете вашите нутритивни основи и ќе ја контролирате жедта.
Можете да ја избалансирате жедта и со јадење повеќе храна богата со течности, како што се овесна каша и кафеав ориз, кои апсорбираат вода за време на процесот на готвење.
Диета со ниска содржина на јаглехидрати
Чувството на жед е чест несакан ефект од кето диетата, бидејќи овој план на исхрана бара значително намалување на внесот на јаглехидрати.
„Јаглехидратите апсорбираат и задржуваат повеќе вода од протеините и мастите“, вели регистрираната диететичарка Беки Керкенбуш.
Како резултат на тоа, ќе треба почесто да мокрите, што ќе предизвика зголемена жед, но одржувањето на внесот на вода треба да го реши овој проблем.
Бременост
Прекумерната жед може да биде еден од знаците на бременост на кој треба да обрнете внимание.
Волуменот на крвта се зголемува во текот на првиот триместар, принудувајќи ги бубрезите да произведуваат вишок течност што се акумулира во мочниот меур. Ова може да предизвика почесто одење во тоалет. Гадењето и утринските мачнини што ја придружуваат бременоста, исто така, можат да доведат до пад на хидратацијата.
Перименопауза и менопауза
Заедно со топли бранови, главоболки и промени во расположението, луѓето често пријавуваат дека чувствуваат поголема жед за време на перименопаузата и менопаузата.
Телото претрпува големи хормонални промени во текот на овој период, особено во нивоата на естроген и прогестерон, што може да влијае на рамнотежата на течности и електролити во телото.
„Секоја состојба што го менува балансот на водата или солта во телото може да предизвика жед“, вели Хан.
Ова може да предизвика комбинација од симптоми што ве прават и жедни и потреба за почесто мокрење. Иако може да изгледа логично да пиете помалку течности за да ги намалите посетите тоалет, важно е да се одржува соодветна хидратација за време на перименопаузата и менопаузата.
Прекумерно крварење
Континуираното или ненадејното губење на крв, поради проблеми како што се обилна менструација и крварење од чиреви, може да ја зголеми жедта додека телото се обидува да го компензира губењето на течности.
„Прекумерното крварење е исто така честа причина за анемија, состојба во која телото ги губи црвените крвни зрнца побрзо отколку што можат да се надоместат“, вели Розен.
Физичкиот преглед и крвните тестови ќе утврдат дали имате анемија, а третманот ќе зависи од типот што ви е дијагностициран.
Дијабетес инсипидус
Според клиниката Мајо, дијабетес инсипидус е ретко нарушување кое влијае на рамнотежата на течностите во телото и апсорпцијата на вода. Не е поврзано со дијабетес тип 1 или тип 2, но дели некои од истите симптоми, како што се дехидрација и хиперактивен мочен меур.
„Бидејќи големи количини на вода на крајот се губат преку урината, жедта се јавува додека телото се обидува да ја надомести загубата на течности“, вели Хол.
Постојат неколку видови на дијабетес инсипидус, а други состојби исто така можат да го предизвикаат. Поради ова, лекарот ќе изврши серија тестови за да утврди која опција за третман е најдобра.
Хиперкалцемија
Додатоците во исхраната можат да бидат начин да ги надополните витамините и хранливите материи што можеби недостасуваат во вашата исхрана. Сепак, прекумерните количини можат да направат повеќе штета отколку корист.
Високите дози на калциум или витамин Д може да предизвикаат хиперкалцемија, состојба која се карактеризира со прекумерно високи нивоа на калциум во крвта.
Според клиниката Мајо, ова може да ги ослабне коските, да формира камења во бубрезите и да предизвика жед. Посериозните случаи можат да влијаат и на срцето и мозокот.
Почеста од прекумерното внесување на суплементи, хиперкалцемијата често е предизвикана од прекумерна активност на паратироидните жлезди. Оваа состојба може да се идентификува со основен тест на крвта.
Реакции на лекови
Важно е да разговарате со вашиот лекар за можните симптоми и несакани ефекти пред да започнете со нов лек.
Многу вообичаени лекови, како што се оние препишани за крвен притисок, дијабетес или поддршка за ментално здравје, можат да влијаат на функцијата на бубрезите или да предизвикаат дијареја и зголемено мокрење.
Сите овие симптоми можат да доведат до дехидрација и чувство на прекумерна жед.
Доколку земате лекови кои го зголемуваат ризикот од дехидратација, немојте само да престанете да ги земате. Разговарајте со вашиот лекар за тоа како да ги подобрите вашите дневни нивоа на хидратација или подобро да го контролирате овој несакан ефект.
