Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, предупреди дека Северноатлантската алијанса се соочува со „најопасна и најсложена безбедносна средина во последните генерации“, повикувајќи ги Велика Британија и европските членки дополнително да ги зајакнат своите воени капацитети.
За време на посетата на Велика Британија, Руте рече дека на НАТО му е потребно „повеќе од Обединетото Кралство и повеќе од Европа“ за да одговори на растечката геополитичка неизвесност.
Зборувајќи во Дичли Парк во Оксфордшир, Руте особено ја нагласи потребата британските вооружени сили да продолжат да ја обезбедуваат „воената сила што му е потребна на НАТО“.
Неговиот повик доаѓа во време кога членовите на Алијансата разговараат за зголемување на средствата за одбрана. На самитот во Хаг во 2025 година, членките на НАТО се согласија да ги зголемат инвестициите во одбраната, по барањето на американскиот претседател Доналд Трамп европските земји да преземат поголема одговорност за безбедноста на континентот.
Според плановите, целта е членовите да издвојат 3,5 проценти од бруто домашниот производ за основни одбранбени потреби до 2035 година.
Велика Британија моментално планира да ги зголеми средствата на 2,7 проценти од БДП до крајот на следната деценија. Во исто време, краткорочните финансиски притисоци веќе доведоа до одлуката Британската армија да суспендира дел од обуката што не се сметаше за неопходна до крајот на годината.
Руте рече дека разговарал за обврските на Велика Британија кон НАТО со премиерот Енди Барнам за време на нивниот прв билатерален состанок.
Бурнам по состанокот изјави дека посветеноста на Велика Британија кон НАТО е непроменета.
„Никогаш немало промена во непоколебливата посветеност на Велика Британија кон НАТО и нашите обврски кон Алијансата“, рече Бернам.
Руте истакна дека многу европски земји со години претпоставуваат дека САД „секогаш ќе го обезбедат најголемиот дел од воените сили и ќе ја платат сметката, без разлика на сè“.
Според него, овој пристап се променил со враќањето на Трамп во Белата куќа.
„НАТО се соочува со најопасната и најсложена безбедносна средина во последните генерации“, рече Руте, наведувајќи ги војните во Европа и Блискиот Исток, како и пошироката геополитичка неизвесност.
Тој ги издвои Русија и нејзината војна против Украина, тероризмот, Иран и „тектонските промени во глобалната геополитичка конкуренција“ како клучни безбедносни предизвици.
Руте предупреди дека европските земји мора да ги зголемат инвестициите во одбраната бидејќи, во спротивно, „нашата колективна одбрана би го изгубила кредибилитетот“.
Тој особено ја истакна улогата на Велика Британија, која, според него, има „централна улога во градењето на посилна Европа во рамките на посилно НАТО“.
Во исто време, Велика Британија инвестира милијарди во модернизација на своето нуклеарно оружје за одвраќање „Тридент“, што е дел од нејзината посветеност на одбраната на членките на НАТО. Земјата, исто така, постепено ги модернизира своите конвенционални вооружени сили.
Сепак, вкупните трошоци за одбрана на Велика Британија, кои долго време се втори по големина во НАТО, сега се зад оние на Германија. Според сегашните планови, германскиот воен буџет до 2029 година треба да биде приближно двојно поголем од британскиот.
Руте, исто така, рече дека Велика Британија го предводи одговорот на руската кампања на провокации и саботажи низ Европа и ја пофали поддршката на Велика Британија за Украина. Лондон издвојува околу три милијарди фунти годишно за воена помош на Украина.
Канада бара поблиска воена соработка со Европа
Во меѓувреме, Канада официјално аплицираше за приклучување кон Здружените експедициски сили (JEF), воена коалиција предводена од Велика Британија.
Канадската влада објави дека сака да ја интензивира воената соработка со европските партнери и дополнително да ги диверзифицира своите одбранбени односи.
JEF е воено партнерство кое ги обединува десетте членки на НАТО од северна Европа, составени од Данска, Естонија, Финска, Исланд, Латвија, Литванија, Холандија, Норвешка, Шведска и Велика Британија.
Тоа е формат насочен кон брз одговор во случај на безбедносни кризи.
Канада е веќе членка на НАТО, но нејзиното барање за приклучување кон JEF претставува обид за понатамошно продлабочување на воената соработка со европските сојузници во време кога дебатата за европската безбедност и поделбата на одговорностите меѓу Европа и САД се интензивира во рамките на НАТО.
